Iets wordt interessant wanneer het pijn doet


04/03/2018

Landschapspijn, dat is een pijn die echt voelt, zegt journaliste Jantien de Boer, die er zelfs een boek over schreef. De ogenschijnlijk tegenstrijdige belangen maken het een moeilijk onderwerp om over te spreken, zo vertelde ze tijdens een recente ‘IepenUP’-bijeenkomst in de Neushoorn in Leeuwarden. Door enkele boze boerinnen wordt ze nu al ‘mevrouwtje Landschapspijn’ genoemd en dat vindt ze niet leuk. Ten eerste omdat de term is bedacht door hoogleraar Trekvogelecologie Theunis Piersma (ook aanwezig. En ten tweede, omdat ze niet de loopgraven in wil, ‘want daar bereik je toch niets mee’. Jantien de Boer wil graag een landschap waarbij niet alleen ruimte is voor de mens, maar een landschap dat leeft en waar ruimte is voor biodiversiteit. De revolutie die daarvoor nodig is doet velen duizelen. Toch is er hoop, zo vernamen we van diverse betrokkenen.

Biodiversiteit

Eén ding werd tijdens de discussieavond in de Neushoorn duidelijk: de teloorgang van een landschap vol biodiversiteit (betere bodem, meer planten, insecten en vogels) doet pijn. En pijn, dat is iets waar we je van af wil, zo vertelde De Boer. “Het is een ongemakkelijke waarheid. Nou, volgens mij is het wel goed om die pijn nog even te voelen. Iets wordt interessant wanneer het pijn doet. Dan ga je onderzoeken wat je eraan kunt doen.”

Dat er iets moet gebeuren bleek wel uit het gesprek met Theunis Piersma, die aan de hand van enkele dia’s aangaf hoe spectaculair de biodiversiteit – de aanwezigheid van verschillende soorten planten en dieren – de afgelopen eeuwen is teruggelopen. Hoe is het allemaal zo gekomen, vroeg Froukje Hernamdt van de Friese Milieufederatie zich af. Het antwoord wist ze ook: “We zijn na de oorlog erg lang gegroeid en we wilden allemaal goed eten hebben voor heel weinig geld.” Hernamdt had voor de aanwezigen ook nog een hoopvolle boodschap: De gehele discussie sluit naadloos aan bij de thematiek van Places of Hope, de tentoonstelling die vanaf 4 april te zien is in de Kanselarij in Leeuwarden.“Wij komen uit een tijd dat het niet op kon”, zegt Michiel van Iersel (foto rechts), die samen met professor Maarten Hajer de curator is van de tentoonstelling.

Het bouwen van Nederland

“En dat was een mooie tijd, waarin Nederland met veel enthousiasme en optimisme werd opgebouwd. Je mag best met trots terugkijken of wat er toen allemaal is gerealiseerd. Inmiddels weten we dat de wereldbevolking met miljarden is gegroeid en dat we op alle gebieden voor grote uitdagingen staan. We moeten ons leven echt anders inrichten en dat begint bij het besef dat het kan. Grote veranderingen kunnen echt wel. Net zoals de gehele Nederlandse bevolking in korte tijd overstapte op aardgas kunnen we ook nu weer veranderen. Er is niet één recept en Places of Hope gaat zeker niet alleen over energie en ook niet alleen over landbouw, maar wel over hoe Nederland er over twintig jaar uit kan zien.” Of, zijn zoals mede-curator Maarten Hajer het verwoordde: “Wie naar buitenkomt blikt de toekomst met vertrouwen tegemoet.”elde dat alle natuur en milieuorganisaties in Friesland zich hebben gecommitteerd om samen te werken aan biodiversiteit, waarbij ze het belangrijke jaar 2018 niet als eindpunt zien, maar juist als startpunt voor een gezamenlijk proces naar een beter landschap. “Het is ook nodig want het is niet twee voor twaalf, maar het is al twaalf uur geweest”, aldus Hernamdt. Hoopvol was volgens Hernamdt ook dat het maatschappelijk draagvlak voor betere landbouwproducten ‘aan het kantelen is.’

Zeer goede voeding voor een erg laag bedrag

Boer Johan Boersma uit de Lauwersmeerpolder kon zich aansluiten bij de visie van Hernamdt. “We hebben inderdaad jarenlang zeer goede voeding moeten maken voor een erg laag bedrag. Daar is onze hele structuur op gericht. En ook de regeltjes van de overheid. We weten vaak ook wel hoe het beter kan, maar we worden vaak ook door overheidsregels gedwongen om de focus op economie te houden”, aldus Boersma.

Claudy Jongstra was ondanks dat toch optimistisch over de toekomst. “Je kunt bij jezelf beginnen. Ander voedsel kopen. Kinderen opvoeden door het verhaal aantrekkelijk te vertellen. Belastingheffing op vervuilende landbouwproducten. Dan worden bio-producten vanzelf aantrekkelijker"

Vervuilende landbouwproducten

Piersma zag ook hoopvolle ontwikkelingen, zoals Friese biologische kazen die het in de markt steengoed doen. Professor Natuurbeheer Frank Berendse vond dat ook belangrijk en wist wel een manier om het proces richting biodiversiteit te versnellen. “Hier mag je iets van de overheid verwachten. Vervuilende landbouwproducten duurder maken door belastingheffing. De consument zal dus moeten betalen. Maar wanneer de reguliere producten duurder worden zullen bio-producten vanzelf nog aantrekkelijker worden.” 

N.B. Iepen Up Live in Neushoorn Café in Leeuwarden vindt elke woensdagavond vanaf 20.00 uur plaats.

De tentoonstelling Places of Hope is van 4 april tot en met 25 november 2018 te zien in de Kanselarij in Leeuwarden.

Dit was een gezamenlijke bijdrage van Ellen Seerden en Menno Bakker.