Landmakers: Woudagemaal

Interview: De wachter op de dijk

Kan een historisch stoomgemaal ons helpen om watermanagement steviger op de kaart te zetten? Of is het Woudagemaal in Lemmer alleen een stukje geschiedenis dat bewaard moet blijven? We vragen het Hilda Boesjes-Beljon, directeur van de Stichting ir. D.F. Woudagemaal en sinds 2011 verantwoordelijk voor het nieuwe bezoekerscentrum van het gemaal.

Hilda is een geboren en getogen Friezin. Ze houdt van organiseren. Problemen zijn er om aan te pakken en op te lossen. ‘Ik denk niet in obstakels, maar zoek de verbinding van belangen op, zie kansen op basis van vertrouwen. En het helpt wanneer ik bij bepaalde vraagstukken durf anders te kijken dan de rest’, zegt ze.

Het Ir. D.F.Woudagemaal in Lemmer staat symbool voor de Nederlandse strijd tegen het water. Het gemaal, dat eigendom is van Wetterskip Fryslân, draagt nog steeds bij aan het waterbeheer en de waterveiligheid van Friesland. Door de bouw in 2011 van een nieuw bezoekerscentrum met permanente expositieruimte is ook de educatieve en toeristische functie toegenomen. Er komen nu jaarlijks zo’n 40.000 bezoekers.

Meer ruimte voor water en klimaatadaptatie

Het Woudagemaal is voor Hilda Boesjes zowel erfgoedicoon, technisch hoogstandje als strategisch onderdeel van watermanagement in laaggelegen gebieden. Vanuit het Wetterskip denkt ze mee over waterveiligheid en waterbeheer, maar ook over de regionale veenweideproblematiek. Veel mensen realiseren zich niet dat we op de klimaatverandering moeten anticiperen en dat ze ook zelf daaraan kunnen bijdragen, bijvoorbeeld door de bestrating uit hun achtertuin te verwijderen zodat overtollig regenwater sneller de grond in kan. Daarnaast pleit ze voor meer ruimte voor water in plaats van het alleen maar weg te drukken. Waterbeheer ziet ze als een collectief belang, dat ons in staat te stelt in de laaggelegen en andere kwetsbare delen van Nederland te blijven leven.

Inspiratiebron voor jongeren

In de expositieruimte kunnen de bezoekers niet alleen kennismaken met natuurkunde (zoals over de kracht van stoom) en werktuigbouw (zoals de functie van een krukas en vliegwiel), maar is ook te ervaren dat water niet alleen onze vijand, maar ook onze bondgenoot is. Ze hoopt dat ze met name jonge mensen kan inspireren om zich te bekwamen in watermanagement, watertechniek en werktuigbouwkunde. Die specialisten zijn nu en in de toekomst hard nodig. De inzet van stoom voor het beheren van water – dus water met water aandrijven – is niet alleen een heel mooie gedachte, het is ook nog eens een rendabele manier om warmte-energie om te zetten in bewegingsenergie. ‘Destijds was het een zeer innovatieve techniek en ook nu wordt stoom nog in veel productieprocessen toegepast’, zegt ze.

Koester co-creatie

‘Wanneer ik mijzelf vanaf het begin kwetsbaar opstel, dan krijg ik automatisch meedenkers. Dat brengt stromen op gang. Met z’n allen werk je dan aan een mooiere toekomst.’ Ze hoopt dat nieuwe generaties die manier van co-creëren ook oppakken. Het gemaal als wachter op de dijk is voor haar een belangrijk voertuig om de dialoog over water te blijven aangaan. ‘Willen we hier overleven, dan zullen we daar met z’n allen aan moeten werken. Dan gaan we het redden. Die opdracht past prima bij onze cultuur als Nederland Waterland en daar mogen we best wel trots op zijn.’

Tekst: Peter Heerema

'Woudagemaal' volledig interview (PDF)

Website Woudagemaal