Landmakers: Aardbevingsgebied Groningen

Annemarie Heite is teamleider aan de Hanzehogeschool en het boegbeeld van de strijd tegen de winning van aardgas in Groningen. Daarnaast is zij voor een rechtvaardige behandeling van gedupeerden van de aardbevingen die het gevolg hiervan zijn. Ze verzette zich, net als vele andere Groningers, tegen gaswinningsbedrijf NAM. De boerderij van Heite in Bedum vertoont veel schade van de aardbevingen die in het gebied plaatsvinden. Na een lange strijd voor behoud van de boerderij uit 1837 woont ze met haar gezin in een container, tot ze hun intrek kunnen nemen in hun nieuwe, zelf gefinancierde houten huis op dezelfde plek.

De media-aandacht voor Heite en haar gezin, kwam in 2014 op gang toen regisseur Piet Hein van der Hoek een documentaire ging maken over hun situatie – waarbij ze toestemming gaven 24 camera’s in hun huis op te hangen. De documentaire De Stille Beving werd vorig jaar uitgezonden en kreeg veel positieve reacties. Ze ontving de Vrouw in de Media Award 2017 voor de manier waarop zij als gedupeerde de Groningse aardbevingsellende landelijk op de kaart zette. Met haar optredens in tv-programma’s als RTL-LateNight, De Wereld Draait Door, Nieuwsuur en Jinek bracht Heite het Groningse bevingsverhaal in heldere taal in de Nederlandse huiskamers. Ook won ze de Reuringprijs van de Noorder Pers Sociëteit. De jury noemt Heite ‘de Jeanne d’Arc van Bedum, het redelijke gezicht van de zo ongelijke strijd met de multinationals en onze eigen regering’.

Interview: Geen schadebeheer, maar een integrale bottom-up aanpak in het Noorden

Annemarie Heite roert zich op film, TV en in de regio over de gevolgen van de aardbevingen voor de inwoners van Groningen. Haar kop-hals-rompboerderij in Bedum is een paar jaar geleden gesloopt. Op het erf verrijst nu een nieuw huis. Ze zet nu de volgende stap om het gezichtspunt in het bevingsdossier te kantelen van pijn naar hoop. Volgens haar moet het toekomstperspectief voor de inwoners van het Noorden centraal komen te staan.

De seismische energie zal zich in het Noorden nog jaren laten voelen, ook als de gaskraan dicht is Jarenlang hebben partijen zoals Exxon, Shell en de rijksoverheid de economische belangen van gaswinning boven de veiligheid van de mensen in Groningen gesteld. Niemand heeft ooit op een goede manier de problemen van de mensen willen oplossen. De kans is reëel dat als straks de gaskraan dichtgaat, de aandacht voor de veiligheid van de Groningers zal verslappen. Dat mag niet, want Groningen zal nog decennia lang last ondervinden van de seismische energie in de ondergrond. Niemand weet precies hoeveel dat is en hoe daarmee gedeald moet worden. Zeker is wel dat als de gaskraan dichtgaat, het aantal te versterken huizen niet zal afnemen. ‘Moeten we dan wachten tot er doden vallen?’, vraagt Annemarie zich af.

Deltaplan 2.0

Nodig is een integraal Deltaplan voor de inwoners van Noord Nederland De omvang van de ellende in Groningen vraagt om een soort Deltaplan en een Deltacommissie 2.0. Dat zegt Annemarie in navolging van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid. Aan zo’n plan stelt ze wel enkele voorwaarden. Zo moeten de zorgen van de inwoners het vertrekpunt zijn en niet de belangen van Den Haag, Shell of Exxon. Verder moet veiligheid onderdeel uitmaken van een integrale aanpak van diverse problemen in het Noorden, zoals verduurzaming, leefbaarheid en krimp. Tot slot moet de deltacommissie-nieuwe stijl ‘lean & mean’ zijn en het vertrouwen genieten van de mensen. ‘Hou op met pleisters plakken’, zegt Annemarie, ‘en kijk naar wat mensen echt nodig hebben om hun leven, wijk en toekomst terug te krijgen.’ Naar een governanceformule op basis van naoberschap en gemeenschappen.

Waarde van Bottom-up

De laatste tijd ontdekt Annemarie de waarde van een bottom-up aanpak. Mensen vertellen haar dat ze hun wijk terug willen, dat ze zelf het roer in handen willen krijgen en hun toekomst willen bepalen. Ze hoort dat geluid in verschillende dorpen en wijken. Zo hebben de mensen in Overschild geen zwartboek gemaakt, maar een witboek. Cruciaal hierbij is wel dat de gigantische kloof tussen de mensen en de overheid gedicht wordt. Je moet de verbinding met het Huis van Thorbecke kunnen maken zonder direct geïncorporeerd te worden en je vrijheid van handelen kwijt te raken. In het dorp Krewerd bijvoorbeeld houden de bewoners zelf de regie. Ze maken als gemeenschap een dorpsplan en krijgen daarbij deskundige ondersteuning. De bewoners nemen het voortouw en denken na over hun toekomstige woonwensen. Over drie jaar moet Krewerd bevingsbestendig zijn en ook mooier en menselijker. Misschien wordt het een voorbeeld voor de hele provincie Groningen?

Tekst: Peter Heerema

Beeld: Egbert Euser

 

 

'Aardbevingsgebied Groningen' volledig interview (PDF)